O Gminie

Historia

 

Historia gminy Stawiguda sięga pierwszej połowy XIV wieku i jest ściśle związana z rozwojem osadnictwa na Warmii, kształtowanego w dużej mierze przez kapitułę warmińską. To właśnie jej działalność przyczyniła się do powstania pierwszych wsi oraz organizacji majątków ziemskich, które stały się fundamentem rozwoju regionu.

Najstarszą miejscowością na terenie gminy jest Bartążek, gdzie już w 1335 roku wzniesiono niewielki zameczek. Wokół niego kapituła warmińska utworzyła majątek ziemski, dając początek trwałemu osadnictwu. W 1345 roku powstał Bartąg, założony przez Prusa Mekede.
W tym samym roku rozwijało się również Tomaszkowo, założone przez pruskich braci Mileszena i Wolfshaina, natomiast trzy lata później powstało Dorotowo. Z tą miejscowością związana jest postać Mikołaja Kopernika, który w XVI wieku zajmował się tam organizacją osadnictwa chłopów.

Rozwój tych terenów od początku nie był łatwy. W czasie wojen polsko-krzyżackich, szczególnie w latach 1519–1521, wiele miejscowości, w tym Bartąg i Stawiguda – zostało poważnie zniszczonych, a niektóre uległy całkowitemu spustoszeniu. Już od 1521 roku rozpoczął się jednak proces odbudowy, a na te tereny zaczęli napływać nowi osadnicy, co zapoczątkowało kolejny etap rozwoju.

Stawiguda, obecna siedziba gminy, została założona w 1357 roku pod nazwą Stabegoide przez Prusów Surgedena i Cristiana, którym kapituła warmińska nadała 36 włók ziemi. Po zniszczeniach wojennych w 1524 roku gospodarowało tu zaledwie sześciu chłopów. Z biegiem czasu wieś stopniowo się odbudowywała – w 1654 roku funkcjonowało tu już dwóch sołtysów, karczma oraz mieszkało 14 chłopów, co świadczy o powolnym, ale systematycznym rozwoju osady.

Bartąg już w XVI wieku pełnił ważną funkcję lokalnego ośrodka – działała tam szkoła oraz karczma, której właściciel zajmował się również rozwożeniem pism urzędowych.
Na przestrzeni kolejnych stuleci mieszkańcy regionu doświadczali zarówno okresów rozwoju, jak i trudnych wydarzeń historycznych. W 1807 roku wieś ucierpiała w wyniku przemarszu wojsk francuskich, natomiast w 1863 roku znalazła się w orbicie wydarzeń powstania styczniowego, dając schronienie jego uczestnikom.

Ważnym elementem życia społecznego były inicjatywy edukacyjne i kulturalne. W 1786 roku biskup warmiński Ignacy Krasicki podjął próbę założenia szkoły w Stawigudzie, jednak nie doszła ona do skutku, gdyż mieszkańcy odmówili ponoszenia kosztów jej utrzymania. W drugiej połowie XIX wieku powstała natomiast biblioteka Towarzystwa Czytelni Ludowych, która odegrała istotną rolę w rozwoju oświaty i podtrzymywaniu polskiej kultury.

Wiek XX przyniósł kolejne trudne doświadczenia. W czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli na terenie Stawigudy podobóz dla jeńców wojennych, w którym przetrzymywano m.in. jeńców rosyjskich i włoskich. Po zakończeniu wojny, w 1945 roku, Stawigudzie nadano status wsi gminnej, co zapoczątkowało nowy etap rozwoju administracyjnego i gospodarczego.

Na przestrzeni wieków rozwój gminy był ściśle związany z jej wyjątkowym położeniem wśród jezior, lasów i żyznych terenów, które sprzyjały rolnictwu oraz osadnictwu. Naturalne walory regionu do dziś stanowią jeden z jego największych atutów.

Współczesna gmina Stawiguda to jedna z najdynamiczniej rozwijających się gminw regionie warmińsko-mazurskim. Bliskość Olsztyna, dostęp do głównych szlaków komunikacyjnych oraz rozwinięta infrastruktura sprawiają, że jest to atrakcyjne miejsce zarówno do życia, jak i inwestowania. Dynamiczny rozwój budownictwa mieszkaniowego, rosnąca liczba usług oraz przyjazne warunki dla przedsiębiorców powodują, że gmina harmonijnie łączy bogatą historię z nowoczesnością, oferując szerokie możliwości dla mieszkańców i inwestorów.